Leven met water in Gelderland, vroeger en nu

Leven met water en droogte speelt niet alleen tegenwoordig maar ook vroeger. Wat deed je als boer als de Slinge overstroomde? Hoe zorgde je als landgoed voor voldoende water in grachten en vijvers? Wat was de werking van een kopermolen? Hoe was het waterbeheer vroeger en nu? Agrariërs, landgoedeigenaren, (gepensioneerde) medewerkers, dijkgraven, heemraden van waterschap, molenaars van watermolens en beekvrijwilligers vertelden hun verhaal. Alle verhalen zijn te lezen via deze maptour.

Oral history verhalen over historisch waterbeheer

Sinds 2016 hebben vrijwilligers uit de Oral History Werkgroep Gelderland levensverhalen vastgelegd over historisch waterbeheer, om het werk van de waterschappen (vroeger èn nu) zichtbaar te maken. Allerlei mensen zijn geïnterviewd: een eigenaar van een wasserij, vrijwilligers die beken en sprengen onderhouden, landgoedeigenaren, agrariërs, molenaars, mensen die dijkdoorbraken van dichtbij meemaakten. Hoe leefden zij met water? Een bijzonder project omdat deze verhalen voor het eerst provinciebreed zijn vastgelegd.

“Onze buren zijn met een bootje uit huis gehaald”

Bronbos te Middachten

De verhalen gaan bijvoorbeeld over het leven als jongen op het platteland en de overstromingen van de Slingebeek in Winterswijk: “Onze boerderij stond hoog genoeg en bleef droog, maar onze buren van ‘t Zonnehuis zijn met een bootje uit huis gehaald”.
De verhalen gaan ook over boerderijen op terpen langs de IJssel of over het bronbos in Middachten met bijzondere planten en over de strijd tussen de verdeling van het water tussen Hof van Dieren en Middachten.

“De waterval stroomt altijd maar door”

Wil Gieteling bij de waterval

Toen er nog geen wasmachines waren, deden wasserijen de was van particulieren, zoals wasserij De Waterval in Laag-Soeren. Wil Gieteling, de voormalige eigenaresse, vertelt: “We gebruikten het water uit de Soerense Beek als waswater. Dat komt uit de sprengen in het bos en is heel schoon water. De waterval stroomt altijd maar door, nu ook nog en daar werd dan een gedeelte van afgetapt. Het gebruikte water werd vroeger ook in de beek geloosd. Je kon altijd sop op de beek zien drijven.”
Een landgoedeigenaar vertelt over beken en sprengen: “Ze hebben die sprengen en beken gegraven om een constante waterstroom te krijgen voor de molens benedenstrooms. Dit zijn allemaal opgeleide beken. De sprengen doen het nog steeds. Na al die jaren nog elke dag. Hoe droog het ook is, de beek blijft stromen.”
De 21ste molenaar van de watermolen in Wenum vertelt: “Ik ben weleens met een emmer dode vis naar het Stadskantoor in Apeldoorn geweest”. Benieuwd naar het hele verhaal? Lees hier verder.

Dit project is een samenwerking van de Oral History Werkgroep Gelderland, Waterschap Vallei en Veluwe, Waterschap Rijn en IJssel en Waterschap Rivierenland, Stichting Landschapsbeheer Gelderland, Erfgoed Gelderland en is mede mogelijk gemaakt door het Waterschapsfonds van Prins Bernhard Cultuurfonds.

Ook interessant