Heideontginningslandschap

Uw perceel bevindt zich in het heideontginningslandschap. Hieronder kunt u van alles lezen over het landschapstype waar uw perceel zich in bevindt. Daarnaast vindt u informatie over boerenerven, landschapselementen en de hulp die Stichting Landschapsbeheer Gelderland u hierbij kan bieden.

Gebiedskenmerken

Lange tijd bleven de heide gebieden onbewoonbaar. Verschillende factoren maakten het mogelijk de heidegebieden rond 1900 te ontginnen. Bij de ontginning van de heide ging men rationeel te werk. Dit is te zien aan de rechte lijnen: zo veel mogelijk rechte wegen en rechte percelen. Beken en sloten vormen vaak de kavelgrens. Grasland en bouwland komen beide veel voor. Er zijn in het heideontginning landschap vaak nog onverharde wegen te vinden. Het landschap was in het verleden besloten door houtwallen en houtsingels op de hogere delen en knotbomen in de lagere gebieden. Tegenwoordig is het heideontginningslandschap meer open, doordat veel beplanting is verdwenen. De bebouwing is verspreid over het landschap.

Op en rond het erf

Heggen en hagen
Heggen of hagen kunnen voorkomen rondom de voortuin, moestuin, boomgaard of als perceelsscheiding of scheiding tussen de weilanden.In het weiland of om de boomgaard kwam van oudsher meidoorn of een gemengde doornhaag voor. Rondom de voortuin gaat de voorkeur uit naar meidoorn, beuk of haagbeuk.

drogebosenheideontginningHoogstamboomgaard
In dit landschapstype zijn boerenboomgaardjes een waardevolle aanvulling. In zo’n boomgaardje stonden fruitbomen voor de eigen voorziening. Denk daarbij aan een handappel, moesappel, stoofpeer, handpeer pruim en kers. Niet alle soorten zijn zelf bestuivend, sommige rassen hebben een ander ras nodig om vrucht te kunnen dragen. De adviseur van landschapsbeheer Gelderland kan helpen met de rassenkeuze.

Knotbomen of elzensingels in natte delen
Knotbomen vormen al eeuwenlang een vertrouwd beeld in het Nederlandse cultuurlandschap. Bepaalde boomsoorten werden vroeger geknot om gebruikshout te leveren. Echter deze wijze van houtproductie is niet meer rendabel en hierdoor dreigen deze markante knotbomen uit het landschap te verdwijnen.
Knotbomen staan vaak in rijen en vormen groene linten in het landschap. Oudere noestige knotbomen bieden een schuil- en nestplaats voor allerlei diersoorten. Een voorbeeld hiervan is de steenuil. Diverse soorten planten, mossen en paddenstoelen vinden een goede humusrijke voedingsbodem in vermolmde delen van oude knotbomen.
Met name knotbomen van zomereik, gewone es en zwarte els komen voor in dit landschapstype.
Bekende plekken waar knotelzen voorkomen zijn:
– omgeving Meuhoek/ Halle, gemeente Bronckhorst, Achterhoek

Houtsingels in droge delen
Soorten die in dit landschapstype veel in een houtsingel voorkomen zijn berk, grove den, zomereik, brem, vuilboom, meidoorn, lijsterbes, hazelaar, hulst, etc.. Het is belangrijk de soorten in de juiste aantallen en verhoudingen aan te planten, om tot het gewenste eindbeeld te komen. De adviseur van Landschapsbeheer Gelderland kan hier mee helpen.

Solitaire bomen
Op het erf staat regelmatig een solitaire boom, zoals een walnoot, kastanje of linde.

Traditionele verdeling tussen man en vrouw ook terug te zien op een boerenerf

voorenachterstructuurDe taakverdeling tussen de boer en boerin heeft een belangrijke invloed gehad op de traditionele erfinrichting. De taken waren duidelijk verdeeld en daarmee de grond rondom de boerderij ook. De voor- en achterkant worden nog altijd door een denkbeeldige lijn tussen de verschillende gebouwen van elkaar gescheiden. Deze lijn kan globaal over het gehele erf worden doorgetrokken, waardoor de functionele scheiding tussen wonen (voor) en werken (achter) goed zichtbaar wordt.
De vrouw had de verantwoordelijkheid over het woongedeelte, het daarbij liggende terrein met de bleek, de moestuin, de huisweide, eventueel de siertuin en de boerenboomgaard. Op de boerderij werd dat meestal “het voor” genoemd. De man had de verantwoordelijkheid voor de dieren, de wagens, de werktuigen en het bedrijfsgedeelte. Kortom, hij had de zorg voor “het achter”.

Wilt u een landschappelijk ingericht perceel?

Wanneer u graag uw perceel landschappelijk en cultuurhistorisch wilt inrichten op basis van een professioneel inrichtingsplan, dan kan Stichting Landschapsbeheer Gelderland daarbij helpen. U kunt hiervoor een afspraak maken met één van de regionale landschapsadviseurs. Klik hier voor meer informatie of voor het maken van een afspraak.

Tips over aanleg en onderhoud van beplanting

Wilt u landschapselementen aanleggen? Vraagt u zich of hoe u de beplanting moet beheren? Stichting Landschapsbeheer Gelderland heeft speciaal voor u 11 verschillende informatiefolders en diverse instructiefilmpjes ontwikkeld. Per folder of filmpje wordt de aanleg en het beheer van een landschapselement toegelicht. Klik hier voor de informatiefolders of klik hier de instructiefilmpjes.

Kijk ook eens op: